Święto Narodowe Trzeciego Maja upamiętniające uchwalenie Konstytucji 3 Maja przywrócono w Polsce ustawą Sejmu z 6 kwietnia 1990. Obchodzimy w tym roku 235. rocznicę podjęcia uchwały konstytucyjnej przez Sejm Czteroletni. Konstytucja Rzeczypospolitej Obojga Narodów była pierwszym takim dokumentem w Europie.
Konstytucja 3 Maja 1791 r. została uchwalona przez Sejm Wielki, zwany również Czteroletnim. Była to najważniejsza reforma Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Autorami konstytucji był król Stanisław August Poniatowski, Ignacy Potocki oraz Hugo Kołłątaj.
Przyjęta Konstytucja była Ustawą Rządową, czyli dokumentem regulującym prawa i obowiązki ogółu mieszkańców oraz zasady organizacji władzy państwowej. Była też pierwszą ustawą rządową w Europie, drugą na świecie po amerykańskiej.
Utrzymano unię polsko – litewską, która została jeszcze zacieśniona. Władza została podzielona zgodnie z zasadą Monteskiusza na ustawodawczą – stanowienie prawa, wykonawczą – wykonywanie prawa i sądowniczą.
Religia katolicka została uznana za religię panującą w Rzeczypospolitej przy jednoczesnym zachowaniu tolerancji religijnej i wolności wyznania. Wprowadzono po raz pierwszy pojęcie narodu – obywatele mieli być obrońcami swobód narodowych i praw. Powtórzono dekret o miastach z 1790 r., który nadawał mieszczanom miast królewskich prawa i wolności polityczne. Chłopi nie uzyskali swobód politycznych, ale zapewnienie ochrony prawnej.
Uchwalona 3 maja 1791 roku przez Sejm Czteroletni Konstytucja była „ostatnią wolą i testamentem gasnącej Ojczyzny”, a po utracie przez Polskę niepodległości przez 123 lata rozbiorów przypominała o polskiej suwerenności.
